Ageizm

Dyskryminacja ze względu na wiek w miejscu pracy to dyskryminacja pracowników lub kandydatów do pracy z powodu ich wieku. Może dotyczyć osób w każdym wieku, ale najczęściej jest skierowana przeciwko starszym pracownikom – zazwyczaj tym, którzy mają ponad 40 lat – i z reguły nasila się, gdy ludzie osiągają wiek 50–60 lat.

Jak przejawia się ageizm?

Rzadko przejawia się otwarcie. Częściej są to niezauważalne działania lub postawy, które osobno mogą wydawać się nieistotne, ale razem tworzą systemowy model wykluczenia. Typowe przykłady:

• ignorowanie starszych kandydatów podczas rekrutacji, nawet jeśli ich kwalifikacje nie są niższe, a nawet przewyższają kwalifikacje młodszych kandydatów;
• założenie, że starsi pracownicy nie są w stanie opanować nowych technologii lub dostosować się do zmian;
• niedopuszczanie doświadczonych pracowników do szkoleń lub kluczowych projektów;
• żarty na temat różnic międzypokoleniowych lub przejścia na emeryturę;
• wywieranie presji w celu przedwczesnego przejścia na emeryturę lub redukcji zatrudnienia, które w nieproporcjonalny sposób dotykają starszych pracowników.

Takie założenia zazwyczaj nie mają pod sobą żadnych dowodów. Jest to przejaw uprzedzeń, a nie obiektywnej oceny wyników pracy.

Jak powszechny jest ageizm?

Problem ma dość duży zasięg. Około dwie trzecie pracowników powyżej 50. roku życia w USA zgłosiło, że w 2025 roku widziało lub osobiście spotkało się z dyskryminacją ze względu na wiek w miejscu pracy. Wskaźnik ten pozostaje stabilny od 2024 roku. Do najczęstszych przejawów należą założenia, że starsi pracownicy gorzej radzą sobie z technologiami (33%) i opierają się zmianom (24%). Około co piąty starszy pracownik zgłosił również, że odczuwa presję lub jest wypierany z pracy ze względu na swój wiek.

Dyskryminacja ze względu na wiek często łączy się z innymi formami nierówności. Starsze osoby o ciemniejszym kolorze skóry i pochodzenia latynoskiego zgłaszają ją jeszcze częściej niż ogólna grupa pracowników powyżej 50. roku życia.

Podstawy prawne

W Stanach Zjednoczonych dyskryminacja ze względu na wiek w miejscu pracy jest nielegalna od 1967 roku. Ustawa o dyskryminacji ze względu na wiek w zatrudnieniu (ADEA) chroni pracowników powyżej 40. roku życia przed dyskryminacją podczas zatrudniania, zwalniania, wynagradzania, awansowania, szkolenia i przyznawania świadczeń. Nadzór nad przestrzeganiem prawa sprawuje Komisja ds. Równych Szans w Zatrudnieniu (EEOC). Podobne przepisy istnieją również w UE, Wielkiej Brytanii, Kanadzie i Australii, chociaż poziom ochrony i mechanizmy kontroli różnią się w zależności od kraju.

Pomimo gwarancji prawnych około jedna trzecia przypadków dyskryminacji pozostaje ukryta — często z obawy, że nie pociągnie to za sobą żadnych konsekwencji.

Jak firmy mogą przeciwdziałać ageizmowi

Skuteczne przeciwdziałanie dyskryminacji ze względu na wiek wymaga czegoś więcej niż tylko formalnej polityki niedyskryminacji. Zazwyczaj obejmuje to: uwzględnienie wieku w programach różnorodności, równości i integracji (DEI); sprawdzanie procesów rekrutacji i awansu pod kątem uprzedzeń związanych z wiekiem; zapewnienie starszym pracownikom równego dostępu do szkoleń i rozwoju; szkolenie menedżerów w zakresie oceny pracy na podstawie wyników, a nie stereotypów związanych z wiekiem.

Zespół wielopokoleniowy, jeśli jest właściwie zarządzany, stanowi ważną zaletę dla firmy. Doświadczenie, zgromadzona wiedza i perspektywy zawodowe nie maleją wraz z wiekiem, ale firmy tracą te zasoby, jeśli dyskryminacja ze względu na wiek pozostaje bez echa.