Pokolenie X

Czym jest pokolenie X

Pokolenie X (gen X, generacja X) to osoby urodzone mniej więcej w latach 1965–1980. Takie granice przyjmuje Pew Research Center. Pokolenie X następuje po baby boomersach, a przed milenialsami (pokoleniem Y), po których przychodzi pokolenie Z. Dziś iksy należą do najbardziej doświadczonych pracowników w zespołach, a wielu z nich zajmuje stanowiska kierownicze.

Granice pokolenia zależą od źródła. Twórcy teorii pokoleń, William Strauss i Neil Howe, zaliczają do pokolenia X osoby urodzone w latach 1961–1981. W różnych krajach granice nieco się przesuwają, ponieważ dorastanie iksów przypadło na różne przemiany społeczne i polityczne.

Roczniki pokoleń: tabela

Granice pokoleń według klasyfikacji Pew Research Center. Granice pokolenia Alfa nie są jeszcze ustalone, dlatego rok początkowy jest umowny.

Skąd wzięła się nazwa „pokolenie X”

Nazwę spopularyzował kanadyjski pisarz Douglas Coupland w powieści „Generation X: Tales for an Accelerated Culture” z 1991 roku. Coupland przyznał, że zaczerpnął „X” z książki Paula Fussella „Class”, w której tak określono ludzi obojętnych na presję społeczną, pieniądze i status. Litera X oznacza też niewiadomą: pokolenie, które nie miało jeszcze wyraźnej tożsamości.

Inne nazwy pokolenia X

• Pokolenie z kluczem na szyi (latchkey generation): dzieci często zostawały same w domu po szkole, dopóki rodzice nie wrócili z pracy.
• Baby Busters: po wyżu demograficznym liczba urodzeń wyraźnie spadła.
• MTV Generation: młodość wielu iksów przypadła na lata po starcie MTV w 1981 roku.
• Sandwich Generation („pokolenie kanapkowe”): wielu przedstawicieli pokolenia X jednocześnie opiekuje się starszymi rodzicami i własnymi dziećmi.

Pokolenie X w Polsce

Socjolog Witold Wrzesień proponuje polski odpowiednik generacji X: „Pokolenie Końca Wieku”, ponieważ jego doświadczeniem pokoleniowym był upadek PRL-u i przemiany ustrojowe. W jego ramach wyróżnia trzy bliskie sobie generacje: „Pokolenie ’89” (roczniki 1964–1970), „Dzieci Transformacji” (1971–1976) oraz „Maruderów Końca Wieku” (1977–1982). Start zawodowy w czasach transformacji wykształcił u polskich iksów pragmatyzm, samodzielność i umiejętność działania w niepewnych warunkach.

Cechy pokolenia X

• Doświadczeni liderzy. Wielu iksów kieruje dziś zespołami i firmami. Do znanych przedstawicieli tego pokolenia należą założyciele Google Sergey Brin i Larry Page.
• Samodzielność. Pokolenie z kluczem na szyi wcześnie nauczyło się liczyć na siebie, dlatego iksy zwykle cenią autonomię w pracy.
• Pomost między światem analogowym a cyfrowym. Iksy pamiętają życie bez internetu, ale jako jedne z pierwszych zaczęły korzystać z komputerów osobistych i sieci. Technologia jest dla nich narzędziem, a nie celem samym w sobie.
• Work-life balance. Iksy przywiązują dużą wagę do równowagi między pracą a życiem prywatnym i cenią pracodawców, którzy ją wspierają.
• Podwójne obciążenie. Jako pokolenie kanapkowe iksy często łączą pracę na pełen etat z opieką nad dziećmi i rodzicami.

Jak pracować z pokoleniem X

Iksy jeszcze długo będą należeć do najbardziej doświadczonych specjalistów i menedżerów w firmach. Aby ich zatrzymać i w pełni wykorzystać ich doświadczenie, warto zadbać o kilka kwestii:

• Szkolenia zewnętrzne. Pracownicy z pokolenia X awansują rzadziej niż milenialsi, ale pozostają lojalni wobec pracodawcy. Bardziej niż szkolenia wewnętrzne cenią rozwój i szkolenia poprzez konferencje branżowe, społeczności zawodowe i coaching.
• Autonomia i zaufanie. Iksy pracują najlepiej, gdy mają jasne cele i swobodę w wyborze sposobu ich realizacji. Regularne spotkania 1:1 sprawdzają się u nich lepiej niż stała kontrola.
• Otwarty feedback. Pokolenie X ceni bezpośredniość, chętnie udziela i przyjmuje informację zwrotną, a nagradzanie i docenianie wzmacnia jego lojalność.
• Benefity uwzględniające obowiązki rodzinne. Prywatna opieka medyczna, programy emerytalne i inne benefity pracownicze są dla pokolenia kanapkowego ważniejsze niż firmowe atrakcje.
• Elastyczność. Elastyczny czas pracy i praca zdalna pomagają iksom łączyć pracę z opieką nad rodziną.
• Zespoły międzypokoleniowe. Iksy cenią firmy, które nie dopuszczają do ageizmu i łączą doświadczenie starszych pracowników z energią młodszych.

W PeopleForce takie podejście wspiera moduł Perform: spotkania 1:1 z agendą, cele, feedback i podziękowania kudos. W Core HR rutynowe procesy HR można zautomatyzować za pomocą workflows, dzięki czemu doświadczeni specjaliści poświęcają czas na ważniejsze zadania.