Attrition (odpływ pracowników)

Czym jest attrition?

Attrition, czyli odpływ pracowników, to zmniejszanie się zatrudnienia, gdy ludzie odchodzą z firmy, a ich stanowiska nie są ponownie obsadzane. Odejścia mogą wynikać z wypowiedzenia, przejścia na emeryturę lub zakończenia umowy. O attrition mówi się wtedy, gdy firma nie zatrudnia nikogo na zwolnione miejsce albo długo nie może tego zrobić.

Część firm korzysta z attrition świadomie: zamiast zwolnień zamraża rekrutację i pozwala, by zatrudnienie spadało naturalnie. Inne doświadczają go mimowolnie, gdy brakuje kandydatów. Dlatego warto go monitorować razem z rotacją pracowników.

Attrition a rotacja

Jak obliczyć wskaźnik attrition

Wskaźnik attrition = liczba nieobsadzonych odejść w okresie ÷ średnie zatrudnienie w okresie × 100

Przykład: średnie zatrudnienie w firmie w ciągu roku wynosi 200 osób. Odchodzi 25 pracowników, a na 15 stanowisk zatrudniono następców. 10 nieobsadzonych stanowisk daje wskaźnik attrition 10 ÷ 200 × 100 = 5%. Wskaźnik rotacji uwzględnia wszystkie 25 odejść: 25 ÷ 200 × 100 = 12,5%.

Najczęstsze przyczyny

• Wynagrodzenie poniżej rynku lub brak ścieżki rozwoju.
• Złe relacje z przełożonym lub trudna atmosfera.
• Przeciążenie pracą i wypalenie zawodowe.
• Restrukturyzacja, automatyzacja lub zmiana strategii, przez które część stanowisk przestaje być potrzebna.
• Brak kandydatów z rzadkimi kompetencjami, przez co wakaty pozostają otwarte miesiącami.

Attrition w Polsce

Pracownik może wypowiedzieć umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia, który zależy od stażu u pracodawcy (art. 36 KP). Planowany attrition, czyli świadome nieobsadzanie wakatów, bywa tańszą alternatywą dla zwolnień: nie wymaga odpraw ani procedury zwolnień grupowych. Trzeba jednak zaplanować, jak rozdzielić obowiązki, bo przeciążenie zespołu prowadzi do kolejnych odejść.

Jak ograniczyć niechciany attrition

1. Monitorowanie wskaźnika w podziale na zespoły i przełożonych, a nie tylko dla całej firmy.
2. Prowadzenie exit interview i grupowanie powodów odejść.
3. Porównywanie wynagrodzeń i benefitów z rynkiem.
4. Pokazywanie ścieżek kariery i możliwości wewnętrznych.
5. Regularne badanie zaangażowania i działanie na podstawie wyników.
6. Planowanie następstw na kluczowych stanowiskach z wyprzedzeniem.

Jak pomaga PeopleForce

Raporty analityki HR pokazują odejścia według działów, powodów i okresów. W Core HR zapisuje się powód każdego odejścia i prowadzi offboarding, a moduł Pulse mierzy eNPS i zaangażowanie, co pozwala wcześniej dostrzec ryzyko odejść.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest attrition w HR?

To spadek zatrudnienia spowodowany odejściami, po których stanowiska nie są ponownie obsadzane, z wyboru firmy lub z powodu braku kandydatów.

Czym attrition różni się od rotacji?

Przy rotacji stanowiska są ponownie obsadzane i zatrudnienie się nie zmienia. Przy attrition stanowiska zostają puste lub są likwidowane, więc zatrudnienie spada.

Czy attrition jest zawsze zjawiskiem negatywnym?

Nie. Planowany attrition pozwala obniżyć koszty bez zwolnień. Problemem staje się wtedy, gdy odchodzą kluczowe osoby i nie da się ich zastąpić.