Nadgodziny

Co to są nadgodziny

Nadgodziny, czyli w języku Kodeksu pracy godziny nadliczbowe, to praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy albo ponad przedłużony dobowy wymiar wynikający z jego systemu i rozkładu czasu pracy. Jeśli dobowa norma wynosi 8 godzin, a pracownik pracuje 10, dwie godziny są nadliczbowe.

Nadgodziny różnią się od zwykłych godzin dwiema rzeczami: przysługuje za nie dodatek lub czas wolny, a przepisy ograniczają ich liczbę. Dlatego każdą godzinę nadliczbową trzeba osobno zarejestrować, zatwierdzić i przekazać do naliczenia wynagrodzeń.

Rodzaje godzin nadliczbowych

Nadgodziny, odbiór nadgodzin i nienormowany czas pracy

Więcej o rekompensacie czasem wolnym w artykule o czasie wolnym za nadgodziny.

Jak kontrolować nadgodziny: 5 kroków

1. Zasady. Należy określić, kiedy nadgodziny są dopuszczalne, kto je zleca, jakie rodzaje godzin występują i jak się je rekompensuje.
2. Akceptacja. Każda godzina nadliczbowa powinna zostać zatwierdzona przez przełożonego, inaczej koszty pracy szybko wymykają się spod kontroli.
3. Dokładna ewidencja. Ewidencja czasu pracy i karta czasu pracy pokazują, ile godzin przepracowano ponad normę i w jakie dni.
4. Podział na rodzaje. Godziny nocne, niedzielne i świąteczne rozlicza się inaczej niż zwykłe, więc jedna zmiana może zawierać kilka rodzajów.
5. Analiza przyczyn. Stałe nadgodziny sygnalizują braki kadrowe lub złe planowanie i prowadzą do wypalenia.

Jak policzyć wynagrodzenie za nadgodziny i przekazać godziny do płac bez arkuszy, opisuje artykuł o automatyzacji nadgodzin.

Nadgodziny w Kodeksie pracy

Zgodnie z art. 151 Kodeksu pracy praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w razie konieczności prowadzenia akcji ratowniczej lub usuwania awarii albo ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy. Limit wynosi 150 godzin w roku kalendarzowym, chyba że układ zbiorowy, regulamin pracy lub umowa o pracę ustalają inny, a tygodniowy czas pracy łącznie z nadgodzinami nie może przekraczać przeciętnie 48 godzin w okresie rozliczeniowym.

Za pracę w nadgodzinach przysługuje normalne wynagrodzenie oraz dodatek w wysokości 100% za godziny w nocy, w niedziele i święta niebędące dniami pracy oraz w dniu wolnym udzielonym za pracę w niedzielę lub święto, a 50% w pozostałych przypadkach (art. 151¹). Zamiast dodatku pracodawca może udzielić czasu wolnego: na wniosek pracownika w wymiarze 1:1, a bez wniosku w wymiarze półtorej godziny za każdą nadgodzinę (art. 151²).

W Time ewidencję nadgodzin ustawia się w polityce obecności dla każdej lokalizacji. Tworzy się rodzaje nadgodzin z mnożnikiem stawki (np. 2 dla godzin świątecznych) i sposobem rekompensaty: wypłata w wynagrodzeniu lub czas wolny. System sam dzieli wniosek na rodzaje według dnia tygodnia, typu dnia i przedziału godzin, więc zmiana od 18:00 do 23:30 automatycznie rozdziela się na godziny zwykłe i nocne. Ewidencja nadgodzin włącza obowiązkową akceptację ze ścieżką wieloetapową, a zatwierdzone godziny z rodzajami i mnożnikami trafiają do eksportu dla działu płac.